جستجوی پیشرفته
بازدید
6305
تاریخ بروزرسانی 1393/08/18
خلاصه پرسش
معنای توحید در خالقیت چیست؟
پرسش
معنای توحید در خالقیت چیست؟
پاسخ اجمالی

توحید در خالقیت یعنی اینکه در جهان هستی هیچ خالقی جز خدای سبحان وجود ندارد. موجودات امکانی، آثار و افعال آنان، حتی انسان و تمام اختراعات و اکتشافاتش حقیقتاً و بدون گزاف گویی مخلوق خداوند هستند. آن چه را که در عالم هستی است تمام مخلوق او هستند، منتها برخی بدون واسطه و برخی با واسطه.

 

پاسخ تفصیلی

معنای توحید در خالقیت

 

خالقیت و آفریدگاری از صفات خداوند است، این صفت مقتضای براهین اثبات وجود خداست، زیرا مفاد آن براهین، این است که خداوند مبدأ و علة العلل موجودات است؛ بحث در این است که خداوند در صفت آفریدگاری، شریک ندارد و خالق جهان کسی جز خداوند نیست پس یکى از شاخه‏هاى توحید، توحید در خالقیت است.[1]

 

به عبارت دیگر : توحید در خالقیت‏یعنى اینکه در جهان هستى، بیش از یک خالق اصیل و مستقل نداریم و خالقیت علل دیگر در طول خالقیت او است و به اذن و فرمان او صورت مى‏گیرد.[2]

 

توحید خالقیت که گاهی از آن به توحید در آفرینش یا توحید در افعال هم تعبیر می‌شود در اصطلاح فلاسفه به معنای این است که همه نظام ها و سنن و علل و معلولات و اسباب و مسبّبات، فعل خدا و کار او و ناشی از اراده خداست. موجودات عالم همچنان که در ذات خود، استقلال وجودی از خدا ندارند در مقام تأثیر و علیّت هم استقلال ندارند. در نتیجه خدا همانطور که در ذات خود شریک ندارد در فاعلیت نیز شریک ندارد. توحید افعالی مصداق تسبیح مبارک «لا حول و لا قوة الا بالله» است که در فلسفه تحت عنوان قاعده «لامؤثر فی الوجود الا الله» بیان می‌شود.[3]

 

آیا عقل توحید در خالقیت را می پذیرد؟

 

عقل به روشنی بر یگانگی خالق و آفریدگار جهان گواهی میدهد، زیرا به مقتضای براهین اثبات وجود خدا ـ به ویژه امکان و وجوب ـ همه موجودات، ممکن، معلول و مخلوق واجب الوجود بالذات (خدا) هستند. و به مقتضای دلایل توحید ذاتی، واجب الوجود بالذات، یگانه است. و در نتیجه خالق و آفریدگار جهان کسی جز خداوند نیست. [4]

 

نگاه قرآن به این مساله چگونه است ؟

 

قرآن کریم در آیات بسیاری بر یگانگی خداوند در آفریدگاری جهان تأکید نموده است. چنان که فرموده است: 
1. قُلِ اللَّهُ خالِقُ کُلِّ شَیْ‏ءٍ وَ هُوَ الْواحِدُ الْقَهَّارُ؛[5] بگو خدا آفریدگار همه چیز است، و اوست یکتای غالب. 
2. اللَّهُ خالِقُ کُلِّ شَیْ‏ءٍ وَ هُوَ عَلى کُلِّ شَیْ‏ءٍ وَکِیلٌ؛[6] خدا آفریننده هر چیز است، و بر هر چیزی وکیل (قیم و مدبر) است. 
3. ذلِکُمُ اللَّهُ رَبُّکُمْ خالِقُ کُلِّ شَیْ‏ءٍ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ؛[7] آن خداوند پروردگار شما و آفریدگار هر چیز است، جز او خدایی نیست. 
4. هَلْ مِنْ خالِقٍ غَیْرُ اللَّهِ؛[8] آیا جز خداوند آفریدگاری هست؟

 

5. رَبُّنَا الَّذِی أَعْطى کُلَّ شَیْ‏ءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى؛[9] پروردگار ما کسی است که هستی هر چیزی را به او عطا کرده، و او را هدایت نموده است.

 

روایات و توحید در خالقیت

 

روایات اسلامی نیز بر توحید در خالقیت تصریح و تأکید دارند. امام علی (ع) در این باره فرموده است: 
«لم یشرکه فی فطرتها فاطر، و لم یعنه علی خلقها قادر»[10]؛ در آفرینش مورچه (و مانند آن) کسی شریک خداوند نبوده و او را یاری نداده است.

 

و نیز فرموده است: «و لا شریک له اعانه علی ابتداع عجائب الامور»؛[11] خداوند شریکی ندارد که در آفرینش شگفتیهای جهان او را یاری کرده باشد.

 

و روایات بسیار دیگر...

 

آیا توحید در خالقیت به معنای انکار نظام عِلّی - معلولی و به معنای جبر و نفی اختیار است؟

 

از همین جا باید اعتراف کرد که انحصار آفرینندگى در خداوند، به معناى انکار سنّت ها در میان پدیده هاى طبیعى نیست، چرا که نظام علّت و معلولى در اجزاى جهان ماده به معناى استقلال علّت ها در علیت و ایجاد نیست، بلکه خداوند این قانون را در جهان ماده به وجود آورده و خود او ایجاد کننده این قانون است. خورشید و هوا در رویش زمین مؤثر است، آب هم در رشد گیاه مؤثر است، ولى وجودِ مؤثر و تأثیر گذارى اش همه به اذن خدا و از مظاهر سنت هاى الهى در هستى است. آنان که توحید در آفرینش را به انکار نظام علّت ها و روابط مادى میان اجزاى جهان تفسیر کرده اند، به خطا رفته اند و از همین رو دین را منکر علم و در مقابل آن قرار داده اند.[12] پس توحید در خالقیت به معنای نفی اختیار و جبر نیست ،خالق همه افعال خداست بالکل و اراده ما در طول اراده اوست.

 

 

[1] ربانی گلپایگانی,علی,عقاید استدلالی,سایت اندیشه قم

[2] سایت حوزه نت.

[3] اسفار، ج 2، ص 219-216 و نهایه الحکمه، ج 3، ص 677 و مطهری، مجموعه آثار، ج 2، ص 103-ترکاشوند ،احسان ،توحید و مراتب آن.

[4] ربانی گلپایگانی،علی،عقاید استدلالی،سایت اندیشه قم

[5] رعد، 16

[6] زمر،62

[7] یونس، 62

[8] فاطر،3

[9] طه،50

[10] نهج البلاغه، خطبه 185.

[11] همان، خطبه 91.

[12] سبحانی ،جعفر ،ترجمه محدثی ،جواد ،سیمای عقاید شیعه ،ص56، مشعر

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • چرا ورود غیر مسلمانان به مکه و مسجد الحرام ممنوع است؟
    4012 حقوق و احکام 1387/11/27
    همه پیامبران الهی انسان ها را به سوی خدای واحد دعوت می کنند.اما اعتبار شریعت هریک تا زمان فرود آمدن شریعت پیامبر بعدی است که در دین قبلی از آن خبر داده شده است و بعد از آمدن دین جدید از طرف خداوند و مبعوث شدن پیامبر جدید به همراه ...
  • آیا مطلق هر چیز نامحدود است؟
    822 کلیات 1393/02/03
    آنچه که حکیمان می‌گویند؛ این است که اگر موجودی مطلق و صرف باشد نامحدود خواهد بود. در عین حال توضیح می‌دهند که در جهان واقع و حقیقت، به جز ذات خداوند متعال هیچ موجودی به صورت مطلق وجود ندارد، همه‌ی موجودات مقید هستند. اما آنچه در این سؤال به عنوان ...
  • آیا لعن و دوری از رحمت خدا دارای مراتب است؟
    1241 درایه الحدیث 1392/05/06
    «لعن» یعنی راندن و دور کردن.[1] در مفردات آمده است: لعن به معناى طرد و دور کردن از روى غضب است. لعن از جانب خدا در آخرت عذاب، و در دنیا انقطاع از قبول رحمت و توفیق است، و از انسان نفرین است نسبت به غیر.[2] بنابر این، لعن و دوری ...
  • چرا هرکس بر امام حسین (ع) بگرید بهشت بر او واجب می‌شود؟
    1382 عزاداری و زیارت 1392/12/14
    با در نظر گرفتن مجموعه روایات در این موضوع به این نتیجه می‌رسیم، گریه‌ای برای ورود به بهشت مؤثر است که از روی معرفت و محبت باشد، نه از روی احساسات صرف. گریه‌ای ارزش دارد که از صمیم قلب، محبت و عشق باشد، عشق و محبت واقعی، آن است که عاشق ...
  • معنای قضا و قدر علمی و عینی خداوند چیست؟
    3638 قضاء و قدر 1391/07/16
    قضا و قدر الهی بر دو دسته تقسیم می‌شود: قضا و قدر علمی و قضا و قدر عینی.[1] قضا و قدر علمی مقصود از قضای علمی نیز آن است که خداوند از ضرورت وجود اشیا در ظرف تحقق علل آنها آگاه است؛ یعنی خدا از ازل می‌داند که هر یک از اشیا ...
  • در چه آیه‌‌ای از قرآن کریم آمده است که اگر انسان از عقلش استفاده کند از فرشته‌‌ها بالاتر و اگر از آن استفاده نکند از چهارپایان هم کم‌‌تر است؟
    1828 تفسیر 1392/08/08
    آیه‌‌ای در قرآن وجود ندارد که دقیقاً مطلب موجود در پرسش در آن وجود داشته باشد، اما آیاتی وجود دارند که با جمع‌­بندی آنان می‌‌توان به چنین نتیجه‌‌ای دست یافت. علاوه بر آن، در حدیثی نیز به صراحت به این نکته اشاره شده است: عبد اللَّه بن سنان می‌‌گوید: از امام ...
  • چرا خدا دعاهایم را مستجاب نمی کند؟
    6128 شبهه شناسی 1386/07/30
    دعا مغز عبادت است، دعا اتصال قطره به دریاست و همین اتصال خودش اجابت است. توفیق خداست که انسان موفق به یاد کردن خدا می شود. مستجاب شدن دعا آداب و شرائطی دارد.باید آنها را رعایت کرد و موانعی دارد که باید از آنها دست کشید. مهم ترین مانع اجابت ...
  • مراد از کلمة الله بودن عیسی و کلماتی که آدم(ع) با آن توبه کرد چیست؟
    1987 تفسیر 1392/04/12
    خداوند متعال در قرآن کریم می‌‌فرماید: «إِنَّمَا الْمَسیحُ عیسَى ابْنُ مَرْیَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَ کَلِمَتُهُ أَلْقاها إِلى‏ مَرْیَمَ وَ رُوحٌ مِنْه»؛[1] همانا مسیح، عیسى فرزند مریم فقط فرستاده خدا، و کلمه (و مخلوق) او است، که او را به مریم القا نمود. در آیه یاد شده از قرآن کریم، از عیسى(ع) ...
  • آیا کسی که نماز شب نمی‌خواند، محبّ و دوستدار ائمه اطهار(ع) نیست؟
    1519 نماز شب و نوافل یومیه 1392/07/15
    این‌گونه روایات که بسیاری از آنها را می‌توان در کتاب‌هایی مانند «صفات الشیعة» شیخ صدوق مشاهده نمود، ناظر به درجات مختلف ایمان دارد، نه آن‌که افرادی که برخی مستحبات را ترک می‌کنند، به هیچ وجه، در شمار دوست‌داران اهل بیت قرار نخواهند گرفت. البته همان‌گونه که برخی آیات قرآن کریم را ...
  • در طریق الی الله حجب نورانی یعنی ائمه (ع) موجب صعود می شوند؟ تا چه اندازه قرب به ایشان مهم است؟
    4926 عرفان عملی 1388/02/21
    واژه حجاب نورانی که در تعبیرات عرفانی مشاهده می شود، عبارت است از هر مرحله از مراحل سیر و سلوک روحانی که توقف سالک در آن، مانع از صعود به مراحل بالا باشد؛ در واقع هر نوع توجه استقلالی به عوامل رشد و تکامل معنوی، حجاب نورانی نامیده می شود. ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    282649 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    111945 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول 2. داشتن شریعت و دین 3. داشتن کتاب الهی به ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    111764 حقوق و احکام 1387/12/04
    پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [1] حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی): اگر ناخن کاشته شده قابل برداشتن نبوده یا ازاله آن مستلزم ضرر و مشقّت باشد و با وجود ناخن ها قدرت بر رساندن رطوبت به پوست دست نباشد، ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    106585 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    90248 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال است.[2] 3. دارای تکلیف و مسئولیت ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    87862 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    82192 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت باشد یا بی شهوت، با اختیار باشد یا بی اختیار.[1]طبق نظر اکثر فقها رطوبتی که از زنها ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    66323 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی ...
  • فلسفه ی حرمت ازدواج هم زمان با دو خواهر چیست؟
    63295 فقه 1385/12/03
    درشرع مقدس اسلام ازدواج، هم زمان با دو خواهر جایز نیست. لازم به ذکر است اگر ازدواج با دو خواهر یا بیشتر به صورت جمع؛ یعنی دریک زمان نباشد، اشکال ندارد. به بیانی دیگر هرگاه مردی زنی را برای خود عقد کند، تا وقتی که زن در عقد اوست، نمی‏تواند ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    58020 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع می شود و امام جمعه در این خطبه ها باید مردم ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

6210  نفر